هپاتیت و HIV

پیش از هر چیز

CDC می‌گوید شرم و ترس از افشا می‌تواند آدم‌ها را از آزمایش و درمان دور کند. برای همین اینجا از راه انتقال، آزمایش و درمان می‌گوییم و کاری نداریم که کسی چطور مبتلا شده است. هپاتیت و HIV بیماری‌های عفونی‌اند. مثل هر بیماری عفونی دیگر باید شناخته و پیگیری شوند.

HIV

WHO می‌نویسد HIV از خون، شیر مادر و ترشحات جنسی منتقل می‌شود و مادر هم می‌تواند در بارداری یا زایمان آن را به کودک برساند. تماس عادی روزمره آن را منتقل نمی‌کند. NHS صریح می‌گوید از بوسیدن، آغوش، دست دادن، توالت و غذا و نوشیدنی مشترک منتقل نمی‌شود.

HIV را هنوز نمی‌شود از بدن پاک کرد. ولی داروهای ضدرتروویروسی تکثیر ویروس را مهار می‌کنند و ایمنی بدن را بهتر نگه می‌دارند. WHO این عفونت را امروز یک وضعیت مزمن قابل‌کنترل می‌داند و می‌گوید شروع زود درمان مهم است. WHO و CDC هر دو می‌نویسند کسی که با درمان به مقدار «غیرقابل‌تشخیص» ویروس رسیده، تا وقتی درمان مرتب ادامه دارد، آن را از راه جنسی به دیگران منتقل نمی‌کند. NHS می‌گوید رسیدن به این حالت معمولاً حدود شش ماه طول می‌کشد.

بدون درمان، به نوشتهٔ NHS، ایمنی بدن ضعیف می‌شود و بیماری‌هایی مثل سل و ذات‌الریه سراغ آدم می‌آید. HIV ممکن است سال‌ها نشانه‌ای نداشته باشد، پس آزمایش تنها راه فهمیدن است. CDC در آمریکا توصیه می‌کند همه بین ۱۳ تا ۶۴ سالگی دست‌کم یک بار آزمایش بدهند.

هپاتیت B

هپاتیت B از خون و ترشحات بدن منتقل می‌شود. NHS راه‌هایش را این‌طور می‌شمارد: رابطهٔ جنسی، سرنگ مشترک، سوزن‌زدگی، خالکوبی و سوراخ‌کردن بدن یا کار پزشکی با وسیلهٔ غیراستریل، و انتقال از مادر به نوزاد هنگام تولد. NHS می‌گوید تیغ و مسواک مشترک هم نباید استفاده شود. CDC می‌نویسد هپاتیت B از بوسیدن، ظرف مشترک، عطسه، سرفه، آغوش، شیردهی، غذا و آب منتقل نمی‌شود.

بیشتر بزرگسالان یا نشانه‌ای ندارند یا نشانهٔ خفیف دارند، و عفونت معمولاً یک تا سه ماه می‌ماند و خودبه‌خود بهبود می‌یابد. اگر بیش از شش ماه بماند، «مزمن» نامیده می‌شود. WHO یادآوری می‌کند عفونت در شیرخوارگی در حدود ۹۵ درصد موارد مزمن می‌شود، ولی در بزرگسالی کمتر از ۵ درصد. هپاتیت B مزمن ممکن است دهه‌ها نشانه نداشته باشد، اما CDC هشدار می‌دهد بدون پیگیری می‌تواند به آسیب کبد، سیروز و سرطان کبد برسد. برای همین بیمار مزمن باید مرتب بررسی شود.

راه اصلی پیشگیری واکسن است. NHS همین را می‌نویسد و WHO می‌گوید بعد از کامل شدن واکسن، محافظت دست‌کم ۲۰ سال و احتمالاً مادام‌العمر می‌ماند. هپاتیت C واکسن ندارد.

هپاتیت C

هپاتیت C ویروسی خونی است. WHO می‌گوید بیشتر موارد با وسایل پزشکی آلوده یا استفاده‌مجدد از سرنگ، انتقال خونِ غربالگری‌نشده و ابزار تزریق مشترک رخ می‌دهد. انتقال از مادر به نوزاد یا از راه جنسی کمتر دیده می‌شود. WHO و NHS و CDC هر سه می‌گویند آغوش، بوسه و غذا و نوشیدنی مشترک آن را منتقل نمی‌کند.

بیشتر مبتلایان سال‌ها نشانه‌ای ندارند. WHO می‌گوید تشخیص دو مرحله دارد: اول آزمایش پادتن، و اگر مثبت بود، آزمایش RNA ویروس که نشان می‌دهد عفونت فعال است یا نه. این مرحلهٔ دوم مهم است، چون بدن بعضی افراد ویروس را از بین می‌برد ولی پادتن مثبت می‌ماند.

خبر خوب اینکه هپاتیت C درمان‌شدنی است. CDC و WHO می‌نویسند داروهای ضدویروس بیش از ۹۵ درصد بیماران را درمان می‌کنند و عارضهٔ زیادی ندارند. NHS هم تأکید می‌کند دوره باید کامل شود. CDC یادآوری می‌کند بعد از درمان هم دوباره ابتلا ممکن است.

چه کسی باید آزمایش بدهد؟

CDC در آمریکا آزمایش را برای این گروه‌ها توصیه می‌کند و پزشک باید بر اساس وضعیت شما تصمیم بگیرد:

• HIV: همه بین ۱۳ تا ۶۴ سال، دست‌کم یک بار.
• هپاتیت B: همهٔ بزرگسالان دست‌کم یک بار و زنان باردار در هر بارداری.
• هپاتیت C: همهٔ بزرگسالان، زنان باردار و هر کس که تازه در معرض ویروس بوده است.

WHO می‌نویسد همسر و اعضای خانوادهٔ فرد مبتلا به هپاتیت B، کادر درمان و بیماران HIV در گروه‌هایی‌اند که آزمایش هپاتیت B برایشان در اولویت است. به برآورد WHO حدود ۷٫۴ درصد مبتلایان به HIV هپاتیت B هم دارند.

آزمایش‌ها چه می‌گویند؟

• HIV: آزمایش سریع همان روز جواب می‌دهد. WHO می‌گوید جواب مثبت را باید با آزمایش تأییدی قطعی کرد. اگر تماس تازه بوده، جواب منفی ممکن است بعداً تکرار شود.
• هپاتیت B: به نوشتهٔ WHO نشانه‌ها برای تشخیص کافی نیست و آزمایش خون لازم است. آزمایش‌های خون نوع حاد و مزمن را از هم جدا می‌کنند. سونوگرافی و الاستوگرافی میزان فیبروز (اسکار) کبد را می‌سنجند.
• هپاتیت C: آزمایش پادتن و بعد آزمایش RNA. به گفتهٔ NHS اگر آلودگی تازه بوده باشد، جواب منفی را ممکن است شش ماه بعد تکرار کنند.

پس جواب اولیه همیشه حرف آخر نیست. تفسیرش با پزشک است.

درمان در کل چگونه است؟

• HIV و هپاتیت B: درمان دارویی و پیگیری منظم است. WHO از «حمایت برای ادامهٔ درمان» حرف می‌زند و دربارهٔ هپاتیت B می‌نویسد بیشتر کسانی که درمان را شروع می‌کنند باید آن را تا پایان عمر ادامه بدهند. قطع یا تغییر دارو را خودتان انجام ندهید. اگر عارضه دارید یا دارو را نمی‌توانید تحمل کنید، همان روز به پزشک بگویید. اگر بثورات، تنگی نفس یا ورم صورت و گلو پیدا کردید، منتظر نمانید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.
• هپاتیت C: یک دورهٔ مشخص قرص ضدویروس. NHS می‌نویسد پس از درمان با آزمایش بررسی می‌کنند ویروس رفته است یا نه. اگر اثر نکرده بود، دارویی دیگر پیشنهاد می‌شود.
• کبد را هم مراقبت کنید. NHS می‌گوید برای هپاتیت C ممکن است متخصص وزن مناسب، ترک سیگار و پرهیز یا کم کردن الکل را هم توصیه کند.
• بارداری. WHO می‌گوید زن باردار مبتلا به HIV باید هرچه زودتر درمان را شروع کند، چون این کار از انتقال به نوزاد هم جلوگیری می‌کند. اگر باردارید یا قصد بارداری دارید، زود به پزشک بگویید. در هپاتیت B هم نوزاد باید هرچه زودتر و در ۲۴ ساعت اول واکسن بگیرد (WHO). اگر هپاتیت B دارید، پیش از زایمان به پزشک بگویید.

خانواده و اطرافیان

هیچ‌کدام از این عفونت‌ها از همخانگی، غذا خوردن کنار هم یا آغوش منتقل نمی‌شود. تیغ، مسواک و وسیلهٔ تیز نباید مشترک باشد. اگر کسی در خانه هپاتیت B دارد، همسر و اعضای خانواده دربارهٔ آزمایش و واکسن با پزشک صحبت کنند (WHO و NHS). به گفتهٔ NHS شریک‌های جنسی که ممکن است در معرض بوده باشند باید باخبر شوند و تیم درمان برای این گفت‌وگو مشاوره می‌دهد.

جواب آزمایش و حریم شما

اینکه چه کسی از وضعیت شما باخبر شود، موضوعی است که حق دارید دربارهٔ آن سؤال کنید. این سایت دربارهٔ روش نگهداری اطلاعات بیمار قولی نمی‌دهد. در ویزیت یا پیش از آزمایش بپرسید.

کی فوری اقدام کنید؟

• زردی چشم و پوست، ادرار تیره، تهوع و استفراغ و درد بالای شکم از نشانه‌های هپاتیت است. WHO می‌گوید هپاتیت حاد شدید می‌تواند به نارسایی کبد برسد. همان روز پزشک را ببینید.
• اگر در ۷۲ ساعت گذشته در معرض HIV بوده‌اید، NHS می‌گوید داروی پیشگیری اضطراری وجود دارد. هرچه زودتر، همان موقع، با پزشک تماس بگیرید و اگر به او دسترسی نداشتید به اورژانس بیمارستان بروید. برای سوزن‌زدگی هم همین‌طور.
• NHS یادآوری می‌کند افراد با ایمنی ضعیف، از جمله مبتلایان به HIV، بیشتر در معرض سپسیس‌اند. تب، لرز شدید، گیجی یا تنفس تند را در فهرست نشانه‌های فوری ببینید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

این صفحه برای آشنایی است و جای معاینه را نمی‌گیرد.