عفونت بیمارستانی: همراه بیمار چه کند؟

پدر یا مادرتان بستری است و شما همراهش هستید. شاید شنیده باشید که بعضی عفونت‌ها در خود بیمارستان گرفته می‌شوند. این مقاله می‌گوید همراه بیمار چه کارهای ساده‌ای می‌تواند بکند و چه چیزهایی را باید به پرستار یا پزشک بگوید.

عفونت بیمارستانی یعنی چه؟

CDC آن را عفونتی می‌داند که بیمار هنگام یا کمی بعد از دریافت مراقبت درمانی می‌گیرد. میکروب‌ها می‌توانند از راه دست‌های تمیزنشده، وسایل نادرست یا دوباره‌استفاده‌شده، و بعضی روش‌های درمانی بین بیمار، کادر درمان، کارکنان و ملاقات‌کنندگان جابه‌جا شوند.

CDC چند نوع را نام می‌برد:

• عفونت جریان خون که به راه وریدی مرکزی مربوط است
• عفونت ادراری مرتبط با سوند
• عفونت محل جراحی
• ذات‌الریهٔ مرتبط با دستگاه تنفس مصنوعی

نام این نوع‌ها نشان می‌دهد هر کدام به یک وسیله یا روش درمانی وصل است: راه وریدی مرکزی، سوند، جراحی یا دستگاه تنفس. پس اگر بیمار شما یکی از این وسیله‌ها را دارد یا جراحی شده، پرسش‌های بخش‌های بعد بیشتر به کارتان می‌آید.

شستن دست: کار اول

WHO می‌نویسد بهداشت دست مناسب تا ۵۰ درصد عفونت‌های قابل‌اجتنابی را که هنگام دریافت مراقبت درمانی گرفته می‌شوند پیش‌گیری می‌کند. CDC در صفحهٔ ایمنی بیمار می‌گوید شستن مرتب دست از پخش میکروب‌ها، حتی میکروب‌های مقاوم، جلوگیری می‌کند. پس برای همراه بیمار چند کار عملی هست:

• هنگام ورود به اتاق، و پیش و پس از دست زدن به بیمار یا زخم او، دست‌ها را بشویید یا ضدعفونی کنید.
• بعد از دست زدن به سطوح بیمارستان مثل نرده‌های تخت، میز کنار تخت، دستگیرهٔ در، کنترل تلویزیون یا تلفن هم دست‌ها را تمیز کنید.
• به بقیهٔ ملاقات‌کنندگان هم یادآوری کنید همین را انجام دهند.
• اجازه بدهید اتاق تمیز شود و درخواست نکنید بعداً بیایند. CDC همین را می‌گوید.
• اگر خودتان سرفه، تب یا اسهال دارید، ملاقات را به بعد بیندازید. CDC برای بیماری تنفسی ویروسی می‌گوید در خانه بمانید و از دیگران دور باشید.

از کادر درمان بخواهید دستشان را تمیز کنند

این بخش برای بیشتر همراهان سخت‌ترین قسمت است. CDC می‌نویسد از کادر درمان خواستن این کار اشکالی ندارد و جمله‌هایی هم پیشنهاد می‌دهد:

• «پیش از شروع معاینه، ممکن است دستتان را دوباره تمیز کنید؟»
• «می‌شود پیش از عوض کردن پانسمان دستتان را تمیز کنید؟»

CDC می‌نویسد پوشیدن دستکش به‌تنهایی کافی نیست و کسی که به بیمار یا وسایل پزشکی دست می‌زند باید دستش را تمیز کرده باشد. همین راهنما از بیمار و اطرافیانش می‌خواهد ملاقات‌کننده‌ها را هم به دست‌شستن یادآوری کنند.

وقتی بیمار سوند یا راه وریدی دارد

CDC می‌گوید اگر بیمار سوند ادراری یا راه وریدی مرکزی دارد، هر روز بپرسید چه زمانی می‌توان آن را برداشت. هرچه سوند بیشتر بماند، احتمال عفونت بیشتر می‌شود. CDC یادآوری می‌کند سرنگ و سوزن نباید برای چند بیمار دوباره استفاده شود. اگر دربارهٔ هر کدام از این‌ها شک دارید، ساده و محترمانه از پرستار یا پزشک بپرسید.

نشانه‌هایی که باید دید

CDC می‌گوید بعضی عفونت‌های پوستی با قرمزی، درد یا ترشح در محل راه وریدی یا محل جراحی خودشان را نشان می‌دهند. دربارهٔ عفونت محل جراحی CDC این نشانه‌ها را می‌شمارد: قرمزی و درد اطراف محل جراحی، خروج مایع کدر از زخم، و تب.

اگر چیزی از این‌ها را دیدید:

• فوراً به پرستار یا پزشک بگویید.
• منتظر ویزیت بعدی نمانید.
• CDC پیشنهاد می‌کند اگر فکر می‌کنید بیمار عفونت دارد، بپرسید «ممکن است سپسیس باشد؟»

گیجی، تنفس تند، رنگ‌پریدگی یا لکه‌ای که با فشار محو نمی‌شود هم در فهرست نشانه‌های فوری آمده است.

اگر بیمار آنتی‌بیوتیک می‌گیرد

CDC توصیه می‌کند آنتی‌بیوتیک فقط وقتی مصرف شود که پزشک لازم بداند، و اگر داروی تازه‌ای تجویز شد بپرسید لازم است یا نه. اگر بیمار دارو می‌گیرد، همه دستورها را دنبال کنید و اگر عارضه‌ای مثل اسهال پیدا کرد به پزشک بگویید.

CDC در مورد میکروب‌های مقاوم هم پیشنهاد می‌کند از کادر درمان بپرسید بیمارستان برای محافظت از بیمار و خانواده‌اش چه می‌کند. مقاومت یعنی میکروب جلوی داروهای معمول را می‌گیرد؛ این صفت میکروب است، نه بدن بیمار. توضیح بیشتر در عفونت مقاوم و عودکننده آمده است.

پانسمان و زخم

CDC می‌گوید ملاقات‌کنندگان به زخم یا پانسمان دست نزنند و پیش و پس از ملاقات دستشان را بشویند. کسی هم که از زخم مراقبت می‌کند، پیش و پس از آن باید دست‌هایش را تمیز کند. CDC به بیمارانی که ترخیص می‌شوند هم توصیه می‌کند پیش از رفتن مطمئن شوند مراقبت از زخم را فهمیده‌اند و می‌دانند با چه کسی تماس بگیرند. پس هنگام ترخیص این‌ها را بپرسید:

• چطور از زخم مراقبت کنیم؟
• کدام نشانه‌ها یعنی باید برگردیم؟
• با چه کسی و چه شماره‌ای تماس بگیریم؟

سهم شما چقدر است؟

پیشگیری از عفونت کار مشترک بیمار، همراه، کادر درمان و بیمارستان است و همهٔ آن به عهدهٔ شما نیست. اگر با وجود همهٔ مراقبت‌ها عفونتی پیش آمد، خودتان را سرزنش نکنید. به پزشک بگویید چه دیده‌اید و بپرسید برای بیمار چه باید کرد.

یادآوری

این مقاله برای آشنایی است و جای نظر تیم درمان را نمی‌گیرد. اگر بیمار شما وضعیت خاصی دارد، از پزشک یا پرستار بپرسید چه احتیاط‌های دیگری لازم است.